«Τι γίνεται με τον άνθρωπο; Αυτό είναι το ερώτημα»

Συντάκτης: 

Νόρα Ράλλη

Ο Στέφανος Ροζάνης είναι Φυσικός και καθηγητής Φιλοσοφίας. Γνωστός ως «αναρχικός» φιλόσοφος (αν και, όπως μας λέει, οι αναρχικοί μάλλον δεν το ξέρουν, ούτε καν τον ξέρουν, καθώς «δυστυχώς οι περισσότεροι νέοι από αυτούς δεν διαβάζουν»), έχει διδάξει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αλλά και στο εξωτερικό (στα Πανεπιστήμια του Εδιμβούργου και της Νέας Σορβόννης και πλέον κάνει διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης).

Στην Ελλάδα συνεργάζεται με τις εκδόσεις Εξάρχεια και μαζί βγάζουν το περιοδικό Λόγου και Κριτικής, «Ερμα».

Μόλις ξεκίνησε σειρά ομιλιών με θέμα «επιστήμη και φιλοσοφία» στο Μουσείο Ηρακλειδών και με αυτό ως αφορμή, κάνει μια εκ βάθρων ανάλυση του τι ζούμε, γιατί και πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε.

Η «κρίση» όπως και η «πρόοδος» είναι επινοήματα του καπιταλισμού

◼ Φιλοσοφία και επιστήμη δείχνουν να συνυπάρχουν και χρονικά. Δεν είναι τυχαίο πως την ίδια περίοδο (περί το 1867) βγήκε το «Κεφάλαιο» του Μαρξ, η ηλεκτρομαγνητική θεωρία του Μάξγουελ και η δαρβινική θεωρία της εξέλιξης των ειδών. Πώς συνδέονται τελικά;

Θα ξεκινήσω, συμπληρώνοντας πως την ίδια εποχή που ο Χάιντεγκερ γράφει το «Είναι και Χρόνος» (1927), ο Χάιζεμπεργκ αποκαλύπτει την Αρχή της Αβεβαιότητας στη Φυσική. Δηλαδή, βάζει στην κίνηση του ηλεκτρονίου τον παρατηρητή μαζί και τον χρόνο.

Αρα, θέτει αυτούς τους δύο παράγοντες, ως προς την ύλη. Την ίδια στιγμή ο φιλόσοφος Χάιντεγκερ θέτει τον παρατηρητή και τον χρόνο ως προς την Ιστορία.

Ακριβώς αυτό θέλω να δείξω και στο Ηρακλειδών, ότι φιλοσοφία και επιστήμη πάνε μαζί. Επίσης, κάθε φορά που έχουμε μια κρίση στη φιλοσοφία, ακολουθεί κρίση και στην επιστήμη. Αυτό το ξέρουμε ήδη από την προνεωτερική εποχή.

Η εποχή του Γαλιλαίου, για παράδειγμα, συμπίπτει με την κρίση της αριστοτελικής αρχής του κόσμου. Αυτός (σ.σ. ο Γαλιλαίος) φέρνει τη σχετικότητα της κίνησης έναντι της απολυτότητας της κινήσης του Αριστοτέλη, με αποτέλεσμα δύο παράλληλες κρίσεις.

Αυτό συμβαίνει συνεχώς, έως σήμερα. Δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, καθώς επιστήμη και φιλοσοφία μιλούν την ίδια γλώσσα: τα ελληνικά.

Ειδικά η φιλοσοφία μιλάει μόνο ελληνικά, καθώς βασίζεται πάνω στο βασικό ερώτημα: τι έστι; Αυτό το ερώτημα η ελληνική φιλοσοφία το απεύθυνε στον κόσμο. «Τι έστι;», χωρίς κατηγορούμενο. Αυτή είναι η πεμπτουσία της φιλοσοφίας.

◼ Σήμερα μπορούμε να μιλάμε για μία ακόμη τέτοια κρίση;

Σήμερα, ιδιαιτέρως. Βιώνουμε μια τεράστια κρίση στην επιστήμη, που εμφανίζεται τόσο στην κβαντική Φυσική όσο και στην αποδομητική φιλοσοφία. Αυτές οι δύο βρίσκονται σε παράλληλες κρίσεις: μετά τον Χάιζεμπεργκ και την Αρχή της Αβεβαιότητας, έχουμε μία αλλαγή του κοσμοειδώλου.

Αλλάζει η ιδέα που έχουμε για την ύλη: δεν είναι κάτι αντικειμενικό πια, αλλά αποδίδεται ως συμπύκνωση παλμικών κινήσεων χορδών. Αρα μιλάμε για θεωρία του χάους.

Η ύλη και ο κόσμος αποτελούν πλέον χαοτικές καταστάσεις. Με απλά λόγια, αυτό που βλέπουμε ως ύλη δεν είναι αυτό που βλέπουμε.

Κάτι ανάλογο έχει συμβεί και στη μοριακή βιολογία. Ταυτόχρονα, στη φιλοσοφία, γίνεται μία στροφή, που εμφανώς συμβαδίζει με τη στροφή που γίνεται στην επιστήμη.

Ας πάρουμε τον δικό μας φιλόσοφο, τον Κορνήλιο Καστοριάδη, με τη θεωρία του μάγματος. Ή τον Ντεριντά, με τη θεωρία της αποδόμησης: δεν με ενδιαφέρει τι λέει ένα κείμενο. Με ενδιαφέρει τι δεν λέει. Ολη η προσπάθεια των αποδομιστών είναι ακριβώς αυτή: να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον μη βεβαιότητας. Αυτή η πλήρης αβεβαιότητα καταρρίπτει το κυρίαρχο διαφωτιστικό ιδεώδες της πλήρους βεβαιότητας του «εγώ», που εδραιώθηκε με τον Ντεκάρτ και έθεσε την τομή της νεωτερικότητας.

◼ Και τα δύο αυτά τα βλέπουμε σε κάθε μας βήμα, καθημερινά: κάτι «άυλο» να κυριαρχεί στις ζωές μας, που δεν ξέρουμε ακριβώς τι είναι, οπότε δεν μπορούμε και να το αντιπαλέψουμε εύκολα, και την ίδια στιγμή, υπάρχει μια αίσθηση πλήρους αποδόμησης της ζωής όπως την ξέραμε. Για παράδειγμα, πρώτη φορά στην Ιστορία, η νέα γενιά θα είναι φτωχότερη από την προηγούμενη εκ προοιμίου.

Ακριβώς. Αυτή η αβεβαιότητα κατά παράδοξο τρόπο είναι η μόνη μας βεβαιότητα. Αυτό που μου περιγράφεις είναι μια κρίση. Μα η κρίση δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα επινόημα του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού. Η κρίση δεν είναι πραγματική. Θα το λέω ξανά και ξανά. Είναι δημιούργημα του σύγχρονου καπιταλισμού, προκειμένου να βγει από τα αδιέξοδα που ο ίδιος δημιούργησε.

◼ Ποια είναι αυτά;

Χρησιμοποιώντας καθαρά μαρξικούς όρους, το κεφάλαιο έχει αυτονομηθεί από την έργασία. Ο Μαρξ μιλούσε γι' αυτούς τους δύο πόλους, που δεν υπάρχουν όμως πια. Το κεφάλαιο έχει γίνει πλέον άυλο. Εχει γίνει «φούσκα». Σκάει και επαναδημιουργείται με το πάτημα ενός κουμπιού. Και αυτό δημιουργεί την «κρίση» που λέμε πως ζούμε.

◼ Και η έννοια της προόδου δέχεται ολοένα και πιο σκληρή αμφισβήτηση, αν όχι ολοκληρωτική απόρριψη. Πληθαίνουν οι φωνές για αποανάπτυξη, μετάβαση σε ένα απλούστερο και πιο φιλικό προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον τρόπο ζωής. Στη δική μας εποχή έχουμε επανακαθορίσει ή πρέπει να επανακαθορίσουμε την έννοια της προόδου και με ποιους όρους;

Η έννοια της προόδου είναι καθαρά έννοια που βάζει η Βιομηχανική Επανάσταση. Και αυτή είναι ένα επινόημα. Πρόοδος δεν υπάρχει. Εξέλιξη υπάρχει. Αυτό το τριμερές του χρόνου, το βέλος του χρόνου (παρελθόν, παρόν, μέλλον), είναι εφεύρημα του Διαφωτισμού. Ούτε αυτό υπάρχει.

Ο Ελιοτ έλεγε «μέσα στην αρχή είναι και το τέλος μου». Αρα αυτή η κατάτμηση του χρόνου είναι μια ψευδαισθησιακή κατάσταση, που έγινε προκειμένου να στηριχθεί η έννοια της προόδου.

Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν έλεγε πως «τα όνειρα παίρνουν εκδικήσεις». Πως παρόν και παρελθόν είναι ένα, με μια απλώς πρόσβλεψη προς το μέλλον – όχι πρόοδο. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως η λέξη «πρόοδος» δεν υπήρχε με το νόημα που έχει σήμερα, προ της Βιομηχανικής Επανάστασης.

Στα αρχαία σήμαινε ή το κατώφλι (προ της οδού) ή εμπροσθοφυλακή (αυτοί που προπορεύονται). Στη νεωτερικότητα της έδωσαν τη σημερινή έννοια, μόνο και μόνο για να συγκροτηθεί αυτό το οποίο κατέστρεψε τελικά τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση.

◼ Το οποίο ήταν;

Η φύση και ο άνθρωπος να βρίσκονται σε αντιπαλότητα. Αυτό ήταν. Πλέον, ο άνθρωπος είναι το «αφεντικό» και μπορεί να καταστρέφει κατα το δοκούν τη φύση, θεωρώντας τη, όχι ως κομμάτι του «είναι», αλλά ως πλουτοπαραγωγική πηγή. Εκεί παίζεται όλο το παιχνίδι της νεοτερικότητας, το οποίο εν τέλει δεν είναι παρά ένα βαθύτατο τραύμα... το κατέδειξε ο Νίτσε, ο Χάιντεγκερ, ο Λεβινάς. Ουσιαστικά, αν καταστράφηκε η μόνη σχέση που μπορεί να υποστηρίξει την ύπαρξη πάνω στη γη, αυτή είναι η σχέση ανθρώπου - φύσης.

◼ Αφού ο άνθρωπος νιώθει τα πράγματα, γιατί δεν το καταλαβαίνουμε αυτό που λέτε; Γιατί δεν το βιώνουμε συνειδητά;

Ακριβώς γιατί έχει γίνει μία υπερπλασία της επινόησης. Η επιστήμη, με την πραγματική έννοια του «επίσταμαι», έχει όρια. Και μάλιστα πολλές φορές τα όρια της επιστήμης συμβαδίζουν με τα ηθικά όρια, που ενυπάρχουν μέσα της. Ενα δεν έχει όρια: η τεχνολογία/τεχνική.

Η τεχνολογία μπορεί να γίνεται ένας διαβολικός μηχανισμός, που συνέχεια αναπαράγει τον εαυτό του. Μέσω της Βιομηχανικής Επανάστασης και των νέων τεχνολογιών (διαδίκτυο, smartphones κ.λπ.), η τεχνολογία έχει καταφέρει να εξαλείψει το «επίσταμαι» και το «θεωρείν» και να κατοχυρώσει το «εξετάζω». Η ελληνική λέξη «θεωρία» έγινε «conteplatio» (εξετάζω) στα λατινικά.

Το «θεωρείν» τον κόσμο έγινε «εξετάζω/αποδεικνύω τον κόσμο» και όχι «επίσταμαι», όπως ήταν αρχικά. Δηλαδή, συμ-βιώνω, είμαι με. Αυτό το «είμαι με», μαζί δηλαδή και όχι απέναντι, διαλύθηκε με την τεχνολογία και την τεχνική.

Γι' αυτό ο άνθρωπος, για να επιστρέψω στο ερώτημα, δεν κατορθώνει να «κατανοήσει» τι του συμβαίνει. Γιατί δεν είναι «με». Είναι «απέναντι», δηλαδή «εκτός».

◼ Σε ένα νέο παιδί, που είναι διαρκώς συνδεδεμένο με το κινητό του, πώς θα μιλούσατε;

Θα το ρωτούσα αν αυτό που κάνει εξυπηρετεί την επιθυμία του. Και φυσικά, η απάντηση είναι πως είναι κενό επιθυμιών. Γιατί η τεχνολογία δεν εξυπηρετεί καμία απολύτως επιθυμία. Αλλο θα 'θελε ο νέος. Αυτό το «άλλο», όμως, κατά την άποψή του, δεν είναι εφικτό.

Είναι κάτι δύσκολο, αδύνατο ίσως. Μα, δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν θα 'θελε να ζει μια ζωή «εν έρωτι». Απλά, νομίζουμε πως αυτό δεν γίνεται. Πως δεν γίνεται να είμαστε ερωτευμένοι με αυτό που κάνουμε, που βλέπουμε, που ακούμε... Εκεί κάνουμε το λάθος.

◼ Εχετε μιλήσει για ήττα της υποκειμενικότητας, καθώς αναδύεται ο «εργαλειακός άνθρωπος». Ωστόσο, οι νέες «ευφυείς» υπολογιστικές μηχανές, δεν σχετίζονται πλέον με την αντικατάσταση του ανθρώπου σε μηχανικές εργασίες, αλλά στις ανώτερες πνευματικές. Ποια στάση πρέπει να τηρήσει η σημερινή κοινωνία απέναντι σε αυτή την πρόκληση;

Η πρόσκληση έρχεται από μια μεγάλη ανησυχία του ανθρώπινου στοχασμού, που οδηγεί όχι σε μία επιστροφή (στη φύση) αλλά σε μια άλλου είδους σχέση του ανθρώπου με τη φύση του.

Οταν κάποιοι από μας μιλάνε σήμερα με τέτοιο πάθος για τα «κοινά» (νερό, αέρα), όταν μιλάνε με τέτοιο πάθος εναντίον της ανάπτυξης, ουσιαστικά μιλάν εναντίον της προόδου. Θέλουμε (και βάζω και τον εαυτό μου μέσα) να εγκαθιδρύσουμε μια καινούργια σχέση του ανθρώπου με το φυσικό του περιβάλλον.

Μέσα σ' αυτό, ο άνθρωπος θα εντάσσεται οργανικά (όπως λέγαν οι ρομαντικοί), έτσι ώστε να προκύψει ένα νέο είδος ανθρώπου που να μην εξαρτάται ούτε από την τεχνική ούτε από το καθαρά «λογικώς σκέπτεσθαι»... Αυτό είναι εναντίον της προόδου και υπέρ της εξελίξεως.

◼ Αυτό είναι καλό ή κακό;

Είναι η μόνη σωτηρία. Η μόνη λύση στο σημερινό αδιέξοδο. Το οποίο είναι πλήρες αδιέξοδο! Το βλέπεις παντού. Στο πού έχουν καταντήσει τα παιδιά μας, στο πού έχουν καταντήσει τα πανεπιστήμια.

Οι ανθρωπιστικές σπουδές τείνουν να εξαφανιστούν. Βλέπουμε παντού έναν νεοθετικισμό που δεν μας πηγαίνει παραπέρα. Και βαλτώνουμε. Κι άλλο. Κι άλλο.

Κατά συνέπεια, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα υπαρξιακό αδιέξοδο. Δεν είναι ένα αδιέξοδο του νου ή της λογικής – αυτή εξάλλου ξέρει κι αναπαράγεται. Είναι αδιέξοδο μιας καταστάσεως υπαρκτικής του ανθρώπου.

◼ Αυτό δεν είναι κάτι νέο, ωστόσο.

Είναι. Υπό την έννοια πως η έντασή του είναι τέτοια, που όμοιά της δεν έχει ξαναζήσει το ανθρώπινο γένος. Είναι στο μέγιστο. Γιατί ακριβώς σήμερα δεν διακυβεύεται απλώς ένα μέλλον του υποκειμένου. Διακυβεύεται το ίδιο το ανθρώπινο υποκείμενο. Οι ιδρυτικοί, οι συστατικοί του όροι.

◼ Αν είναι έτσι, τότε γιατί δεν αντιδρούμε;

Γιατί αυτό που μας έχει συμβεί είναι μία πλήρης γραφειοκρατικοποίηση του εαυτού μας. Οπως λέω για την Ευρώπη: όταν ο ίδιος ο Ευρωπαίος πολίτης έχει γίνει γραφειοκράτης του εαυτού του, είναι φυσικό και η Ε.Ε. να εκφράσει αυτόν τον γραφειοκρατικοποιημένο πολίτη.

Γιατί, δηλαδή, να περιμένουμε κάτι διαφορετικό; Ο σημερινός πολίτης έχει χάσει την έννοια του πολίτη (του «citoyen» όπως λένε οι Γάλλοι) και έχει γίνει μάνατζερ, διαχειριστής του εαυτού του.

Τα πάντα είναι «διαχειρίσιμα». Από τον έρωτα μέχρι το επάγγελμα. Αυτό που κυριαρχεί είναι η «διαχείριση» του εαυτού, ενώ θα έπρεπε να είναι η «ανάταση» του εαυτού.

Ολο το ανθρώπινο μεγαλείο το συναντάμε μόνο μέσα στην «εκστατικότητα» του ανθρώπου – την εκτός στάσης. Αντ' αυτής, βλέπουμε μια συρρίκνωση του ανθρώπου στο επίπεδο της διαχείρισης.

◼ Οπότε, τι να περιμένουμε;

Κάποτε έκαναν την ίδια ερώτηση στον σπουδαίο Γάλλο φιλόσοφο, Εντγκάρ Μορέν. «Ποιο βλέπετε να είναι το μέλλον της ανθρωπότητας;» τον ρώτησαν.

Και αυτός απάντησε: «Προφήτης δεν είμαι, μα ένα μού έχει διδάξει η φιλοσοφία και η επιστήμη: πως όσες πιθανότητες έχει ο άνθρωπος να καταστραφεί, άλλες τόσες έχει και να επιβιώσει».

Ο Λακάν, όμως, όταν τον ρώτησαν το ίδιο, όταν ήταν ήδη πολύ μεγάλος, απάντησε (με κάτι μάτια τρελά, όπως λένε οι παρόντες): «Ολοι στο άσυλο, κύριοι! Ολοι στο άσυλο».

Αυτό που εγώ θα πω είναι πως το μέλλον είναι ήδη μέσα μας... αρκεί να το αποδεχτούμε. Δεν αποδεχόμαστε το μέλλον, γιατί θέλουμε να το προγραμματίσουμε.

◼ Ποιο ερώτημα θα έπρεπε να μας απασχολεί: Τι θα γίνει με την Ελλάδα; Τι θα γίνει με την Ευρώπη;

Πιστεύω σταθερά πως το ερώτημα είναι ένα: τι θα γίνει με τον άνθρωπο. Η Αρεντ το είχε πει: όλες οι εξουσίες, είτε συγκρουόμενες είτε συνεργαζόμενες, δεν είναι ίδιες, μα μιλούν την ίδια γλώσσα. Δεν είναι στην ιδεολογία το πρόβλημα.

Το θέμα είναι τι θα γίνει με τον άνθρωπο. Δεν με απασχολεί ποιος μας κυβερνά ή ποιος μας κυβερνά καλύτερα. Με απασχολεί το πώς θα μπορέσω να εκφέρω έναν λόγο έξω από την περιοχή των δομών και των πλεγμάτων εξουσίας.

Και να αναρωτηθώ: πώς μπορεί ο άνθρωπος να εξυπηρετήσει τις επιθυμίες του;Εμείς νομίζουμε πως το απαντάμε καταναλώνοντας. Τι λάθος. Τι πληγή.

◼ Δεν έχει σημασία δηλαδή πως με την παρούσα κυβέρνηση μπορεί κάποιος να πάρει δωρεάν τα φάρμακά του;

Ναι, είναι σημαντικό πως με αυτή την κυβέρνηση μπορεί κάποιος να πάρει δωρεάν τα φάρμακά του.

Αλλά για μένα το πραγματικό πρόβλημα είναι ποιος ή τι τον αρρωσταίνει, ποιος ή τι τον κάνει άρρωστο. Αυτό θα έπρεπε να μας απασχολεί.

Πηγή

12 συμβουλές μακροζωίας από τους μαχητές μοναχούς Σαολίν.

Οι άνθρωποι πάντα λένε ότι η υγεία είναι το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο, αλλά πόσοι το κάνουν πράξη; Παρ’ όλα αυτά, μπορεί κάποιος να ξεκινήσει σήμερα. Ενισχύστε τη ζωτική σας ενέργεια ακολουθώντας δώδεκα απλούς κανόνες που αντλήσαμε από ένα κλασικό έργο των Σαολίν.

Συντάχθηκε από ένα μοναχό, ο οποίος ήταν μεγάλος μαχητής και λόγιος, και περιλαμβάνει συμβουλές για το πώς μπορεί κάποιος παραμείνει νέος και υγιής. Συμβουλές από έναν μοναχό Σαολίν για το πώς να μείνετε νέοι για πάντα: 

1) Μην σκέπτεστε πάρα πολύ. Η σκέψη καταναλώνει ενέργεια. Η πολλή σκέψη μπορεί να σας κάνει να φαίνεστε γέροι. 

2) Μην μιλάτε πολύ. Οι περισσότεροι άνθρωποι είτε λένε λόγια είτε κάνουν πράξεις. Καλύτερα να κάνετε πράξεις. 

3) Όταν εργάζεστε, να δουλεύετε για 40λεπτά και στη συνέχεια να σταματάτε για 10 λεπτά. Το να κοιτάτε κάτι όλη την ώρα μπορεί να αποβεί βλαβερό για τα μάτια σας, για τον οργανισμό σας, αλλά και για τη γαλήνη σας. 

4) Όταν είστε ευτυχισμένοι ή ενθουσιασμένοι, θα πρέπει να καταλαγιάσετε την ευτυχία ή τον ενθουσιασμό σας. Διαφορετικά θα χάσετε τον έλεγχο, πράγμα που θα βλάψει την ενέργεια των πνευμόνων σας.

5) Μην αγωνιάτε πάρα πολύ και μη θυμώνετε υπερβολικά. Τα συναισθήματα αυτά βλάπτουν το συκώτι και τα έντερά σας. 

6) Δεν πρέπει να τρώτε πάρα πολύ. Να σηκώνεστε από το τραπέζι μισοχορτάτοι, χωρίς να έχει βαρύνει το στομάχι σας, γιατί αυτό μπορεί να βλάψει τη σπλήνα σας. Όταν αισθάνεστε λίγο πεινασμένοι τσιμπήστε απλώς κάτι.

7) Μην είστε πολυπράγμονες. Κάνοντας πολλά πράγματα ταυτόχρονα, δεν θα έχετε σε κανένα επιτυχία. 

8) Όταν πρόκειται να κάνετε κάτι, μην βιαστείτε να το κάνετε. Δώστε στον εαυτό σας ένα περιθώριο χρόνου. Θυμηθείτε το ρητό «Πάω αργά γιατί βιάζομαι». 

9) Αν κάνετε συνέχεια μόνο σωματικές ασκήσεις χωρίς να γυμνάζετε παράλληλα και το νου, αυτό σας κάνει να χάσετε την ισορροπία σας και να γίνετε νευρικοί και ανυπόμονοι. Γιατί θα έχετε χάσει το Γιν του σώματός σας. Η άσκηση πρέπει να ισορροπεί το Γιν και το Γιανγκ. 

10) Εάν δεν ασκείστε ποτέ, και κάνετε απλώς καθιστική ζωή, δεν θα αποκτήσετε ποτέ ενέργεια Γιανγκ κι έτσι δεν θα μπορείτε να κάνετε εκείνα που θέλετε. 

11) Το περιβάλλον είναι γεμάτο αρνητικές σκέψεις. Μην αφήνετε τον εαυτό σας να γίνει από απροσεξία καλός αγωγός. Να εστιάζετε πάντα το νου σας στις θετικές όψεις της ζωής και σε πράγματα που σας χαροποιούν. 

12) Βάλτε το παιχνίδι στη ζωή σας. Όχι σαν διασκέδαση, αλλά για τη χαρά που προσφέρει. Στο παιχνίδι βρίσκει κανείς τον εαυτό του και δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά από αυτή.

Πηγή

Επίκτητος: 10 συμβουλές για μια καλύτερη ζωή!

Ο Επίκτητος, αν και δεν άφησε κανένα γραπτό έργο, σκιαγράφησε με τη ζωή του το μονοπάτι προς την ευτυχία, την ολοκλήρωση και την ηρεμία. Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζονται κάποια αποσπάσματα της διδασκαλίας του, όπως τα κατέγραψε ο μαθητής του Φλάβιος Αρριανός

1) Ασχολήσου μόνο με τις δικές σου υποθέσεις
Επικέντρωσε την προσοχή σου αποκλειστικά σε αυτό που αληθινά σε αφορά, και προσπάθησε να είσαι σαφής, ότι αυτό που ανήκει στους άλλους είναι αποκλειστικά δική τους υπόθεση και καθόλου δική σου. Αν το κάνεις αυτό, θα είσαι άτρωτος από κάθε μορφής πιέσεις και εξαναγκασμούς και δεν πρόκειται ποτέ κανείς να σου βάλει φραγμό.

2) Οι επιθυμίες και οι αποστροφές μας είναι άστατοι αφέντες
Η επιθυμία μάς προστάζει να σπεύσουμε να αποκτήσουμε αυτό που επιθυμούμε. Η αποστροφή μας προτρέπει να αποφύγουμε τα πράγματα που μας απωθούν. Τυπικά, όταν δεν αποκτάμε αυτό που θέλουμε απογοητευόμαστε, και όταν μας συμβαίνει αυτό που μας προκαλεί αποστροφή, είμαστε δυστυχισμένοι.

3) Δες τα πράγματα όπως ακριβώς είναι
Οι καταστάσεις δεν ανέρχονται στο επίπεδο των προσδοκιών μας. Τα γεγονότα συμβαίνουν με τον τρόπο που συμβαίνουν. Οι άνθρωποι συμπεριφέρονται με τον τρόπο που συμπεριφέρονται. Αγκάλιασε αυτό που σου τυχαίνει. Άνοιξε τα μάτια σου. Δες τα πράγματα όπως ακριβώς είναι, έτσι ώστε να αποφύγεις τις ψευδαισθήσεις και τον πόνο από ψευδείς προσκολλήσεις προς τα πράγματα και από καταστροφές που μπορούν να αποφευχθούν.

4) Τα γεγονότα δεν μπορούν να μας βλάψουν, αλλά οι απόψεις μας γι' αυτά μπορούν
Τα ίδια τα πράγματα δεν μας βλάπτουν ή δεν μας εμποδίζουν. Ούτε και οι άλλοι άνθρωποι μας εμποδίζουν. Το πώς βλέπουμε τα πράγματα αυτά είναι κάτι διαφορετικό. Αυτά που μας δημιουργούν το πρόβλημα είναι οι στάσεις μας και οι αντιδράσεις μας απέναντί τους. Έτσι, ακόμα και ο θάνατος από μόνος του δεν είναι κάτι το σπουδαίο. Η αντίληψή μας γύρω από το θάνατο, η ιδέα μας ότι ο θάνατος είναι φοβερός, είναι αυτή που μας προκαλεί τρόμο. Μη σε τρομάζει ο θάνατος ή ο πόνος. Να σε τρομάζει ο φόβος για το θάνατο και για τον πόνο.

5) Δεν κερδίζεις τίποτα με το να κατακρίνεις τον εαυτό σου ή τους άλλους
Οι απαίδευτοι άνθρωποι από συνήθεια κατακρίνουν τους άλλους για τις δικές τους ατυχίες. Οι άνθρωποι που έχουν αρχίσει να αποκτούν κάποια παιδεία κατηγορούν τον εαυτό τους. Εκείνοι που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στη σοφία αντιλαμβάνονται ότι η πρόθεση τού να κατηγορεί κανείς κάτι ή κάποιον είναι ανοησία, και ότι με το να κατακρίνει κανείς είτε τους άλλους είτε τον εαυτό του δεν κερδίζει τίποτα.

6) Αποδέξου τα γεγονότα όπως συμβαίνουν
Μη ζητάς ή περιμένεις να συμβούν τα γεγονότα όπως θα τα ήθελες. Αποδέξου τις καταστάσεις όπως πραγματικά συμβαίνουν. Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατό να υπάρξει γαλήνη.

7) Η καλή ζωή είναι η ζωή της εσωτερικής γαλήνης
Το πιο βέβαιο δείγμα μιας ανώτερης ζωής είναι η ηρεμία. Η ηθική πρόοδος έχει σαν αποτέλεσμα την απελευθέρωση από την εσωτερική ταραχή. Μπορείς να σταματήσεις να δυσφορείς για τούτο και για κείνο. Είναι πολύ καλύτερα να πεθάνεις από την πείνα χωρίς να σε βαραίνουν η λύπη και ο φόβος, παρά να ζεις πλούσια γεμάτος ανησυχία, φόβο, καχυποψία και ασυγκράτητη επιθυμία.

8) Όπως σκέφτεσαι, αυτό γίνεσαι
Απόφευγε να προσδίνεις εύπιστα στα γεγονότα δύναμη και σημασίες που δεν έχουν. Παράμεινε ήρεμος. Τα πολυπράγμονα μυαλά μας πάντα προτρέχουν να βγάλουν συμπεράσματα, κατασκευάζοντας κι ερμηνεύοντας σύμβολα εκεί που δεν υπάρχουν.

9) Μείνε έξω από τις δαγκάνες της φλυαρίας
Δεν είναι ανάγκη να περιορίζεσαι σε υψηλά, ή φιλοσοφικά θέματα πάντα, αλλά να έχεις υπόψη σου ότι η κοινή φλυαρία που την παίρνουν για αξιόλογη συζήτηση, έχει διαβρωτικό αποτέλεσμα πάνω στον ανώτερο σκοπό που έχεις. Όταν φλυαρούμε για μηδαμινά πράγματα, γινόμαστε οι ίδιοι μηδαμινοί, γιατί η προσοχή μας απορροφάται από μηδαμινότητες. Γίνεσαι εκείνο στο οποίο αφιερώνεις την προσοχή σου. Ειδικά, απόφευγε να κατηγορείς, να επαινείς ή να συγκρίνεις τους ανθρώπους.

10) Πρόσεχε το σώμα σου
Σεβάσου τις ανάγκες του σώματός σου. Φρόντισε το σώμα σου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, προάγοντας την υγεία και την ευημερία σου. Δώστου το κάθε τι που του είναι απόλυτα αναγκαίο, συμπεριλαμβανομένης υγιεινής τροφής και ποτού, αξιοπρεπών ενδυμάτων και θερμής και άνετης κατοικίας. Ωστόσο, μη χρησιμοποιείς το σώμα σου σαν ευκαιρία επίδειξης ή πολυτέλειας.

Γνωστές κι άγνωστες φράσεις του Γκαμπριέλ Μαρκές

- Δεν πιστεύω στο Θεό, αλλά τον φοβάμαι.

- Οι ράτσες που είναι καταδικασμένες να ζήσουν 100 χρόνια μοναξιάς δεν έχουν δεύτερη ευκαιρία σ’ αυτή τη γη.

- Αυτός που περιμένει πολύ, δεν πρέπει να περιμένει πολλά

- Τα χρήματα είναι τα περιττώματα του διαβόλου

- Και να θυμάσαι πάντα πως το πιο σημαντικό σε ένα γάμο δεν είναι η ευτυχία, αλλά η σταθερότητα.

- Σ'αγαπώ, όχι για το ποιός είσαι, αλλά για το ποιός είμαι εγώ όταν είμαι δίπλα σου.

- Κανένας δεν αξίζει τα δάκρυά σου, κι αυτός που τα αξίζει δεν θα σε κάνει να κλάψεις.

- Ο πραγματικός φίλος είναι αυτός που κρατάει το χέρι σου και αγγίζει την καρδιά σου.

- Μην ξοδεύεις χρόνο με κάποιον που δεν ενδιαφέρεται να τον ξοδέψει μαζί σου.

- Ίσως ο Θεός να θέλει να γνωρίσεις πολλά λάθος άτομα πριν γνωρίσεις το σωστό, ώστε όταν αυτό συμβεί, να είσαι ευγνώμων.

- Μην κλαις επειδή τελείωσε. Χαμογέλα επειδή συνέβη.

- Πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι που θα σε πληγώνουν, οπότε πρέπει να συνεχίσεις να εμπιστεύεσαι, απλά να είσαι.

- Μην προσπαθείς τόσο σκληρά, τα καλύτερα πράγματα συμβαίνουν όταν δεν τα περιμένεις.

Ο Μαγικός Κόσμος των Ανώτερων Διαστάσεων

Από το Σπήλαιο του Πλάτωνα ως το Τραπεζόεδρο του Λάβκραφτ

To 2001, ο φυσικός και συγγραφέας David Langford περιέγραψε το έργο του μαθηματικού Charles H. Hinton, Τhe Fourth Dimension (1904), σαν το «πρώτο γριμόριο του 20ου αιώνα» αλλά και σαν το κλειδί για την εξερεύνηση της εφιαλτικής αρχιτεκτονικής της βυθισμένης Ρ'λυέ και του παράξενου κόσμου των Μεγάλων Παλαιών του Χ.Φ. Λάβκραφτ. Η παρατήρηση του, φυσικά, δεν ήταν άστοχη! Στο άρθρο μου για τα Παράξενα Μαθηματικά του Λάβκραφτ (Mystery, τ. 89) είδαμε πώς ο πατέρας της Μυθολογίας Κθούλου αξιοποίησε αλλόκοτες γεωμετρικές έννοιες για να προσδώσει στο έργο του μια ιδιαίτερη νότα εξωκοσμικού τρόμου.

Κατά πόσο όμως έχει δίκιο ο αρθρογράφος – που, συμπτωματικά (;) ανήκει στην ομάδα που δημιούργησε το Necronomicon: Book of Dead Names, μια αρκετά γνωστή εκδοχή του Μαύρου Βιβλίου – στο να αποκαλεί το έργο του Hinton «γριμόριο»; Κρύβεται μήπως κάποια εσωτερική αλήθεια στα πολύπλοκα μαθηματικά των τοπολόγων και των θεωρητικών φυσικών; Μη βιαστείτε να δώσετε αρνητική απάντηση γιατί, όπως θα δούμε παρακάτω, ο κόσμος των ανώτερων διαστάσεων ίσως κρύβει περισσότερα μυστικά από ότι νομίζουμε.

Εισαγωγή στον κόσμο των χορδών
Αν κάποιο επίτευγμα της σύγχρονης Φυσικής αξίζει τον τίτλο του «επαναστατικού», αυτό είναι σίγουρα η θεωρία χορδών. Διατυπώθηκε αρχικά τη δεκαετία του 1960 και από τότε έχει γνωρίσει μεγάλη εξέλιξη, φτάνοντας να είναι το αντικείμενο έρευνας για εκατοντάδες εργαστήρια ανά τον κόσμο. Οι διαφορετικές οδοί μελέτης οδήγησαν στην ανάπτυξη διαφορετικών, και συχνά αντικρουόμενων, παρακλαδιών, καθένα από τα οποία ερμήνευε διαφορετικά χαρακτηριστικά του σύμπαντος. Πλέον όμως όλες οι διαφορετικές θεωρίες χορδών έχουν συμπτυχθεί σε μια κοινή, ενοποιημένη θεωρία, γνωστή και ως θεωρία Μ.

Βασική θέση της θεωρίας χορδών είναι πως, σε αντίθεση με την κλασική οπτική, τα υποατομικά σωματίδια δεν είναι σημειακά, χωρίς διαστάσεις. Αντίθετα, αντιμετωπίζονται πλέον σαν “χορδές”, που πάλλονται και κινούνται. Αυτή η κίνηση είναι που προσδίδει στα άτομα και τα μόρια φορτίο, βάρος και γενικά όλες τις ιδιότητές τους. Πίσω από αυτήν την ιδέα, φυσικά, κρύβονται δεκάδες περίπλοκες εξισώσεις και υποθέσεις, που ξεφεύγουν από τα όρια ενός άρθρου. Σε κάθε περίπτωση, χάρη στα επιτεύγματά της, η θεωρία χορδών έχει κατορθώσει να ερμηνεύσει μερικά από τα πιο δυσνόητα αινίγματα, από τη συμπεριφορά των σωματιδίων ως τις μαύρες τρύπες, ενώ αποτελεί πλέον ένα από τους πιο σημαντικούς υποψήφιους για τον τίτλο της θεωρίας που θα κατορθώσει να εξηγήσει κάθε φυσικό φαινόμενο, της περιβόητης «θεωρίας των πάντων»!

Ένα πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό της θεωρίας χορδών όμως είναι το ότι προϋποθέτει την ύπαρξη ανώτερων διαστάσεων! Για τη θεωρία Μ και τους ερευνητές της το σύμπαν έχει 11 διαστάσεις, οι οποίες συμπεριφέρονται με συγκεκριμένο τρόπο. Και είναι η ιδιαίτερη οπτική της θεωρίας χορδών γι αυτές τις διαστάσεις που θα μας απασχολήσει στη συνέχεια...

Η σφαιρική οπτική του Σύμπαντος του Δάντη. © Mark A. Peterson.
 
Η γεωμετρία του Δάντη
Ένα χαρακτηριστικό κοινό σε όλες τις εκδοχές της θεωρίας χορδών είναι ότι οι επιπλέον διαστάσεις της δεν είναι επίπεδες. Αντίθετα, ακολουθούν τους κανόνες της μαθηματικής τοπολογίας και της εικασίας Πουανκαρέ και έτσι διπλώνονται σε ένα είδος κυκλικών ή σφαιρικών σχηματισμών ή, πιο ρεαλιστικά, με τη μορφή πολλαπλοτήτων όπως η Calabi-Yau και τα Orbifolds. Παραδόξως, όμως, αυτή η υπερσφαιρική απεικόνιση δεν είναι κάτι πραγματικά καινούριο, καθώς βρίσκεται κρυμμένη σε ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας: τη Θεία Κωμωδία του Δάντη!

Στον Παράδεισο (Paradiso), το τρίτο βιβλίο του αλληγορικού ταξιδιού του Δάντη στους κόσμους του επέκεινα, ο ποιητής περιγράφει την άνοδό του, από σφαίρα σε σφαίρα, μέσα από τον Αριστοτελικό κόσμο των επτά πλανητών ως τη σφαίρα του Πρώτου Κινούντος. Πέρα από αυτό βρίσκεται το Εμπύρειο, ο υπέρτατος Παράδεισος. Ο Δάντης παρουσιάζει αυτό το ύστατο άκρο σαν ένα σημειακό Φως, αντιπροσωπευτικό του Θείου, περικυκλωμένο από εννιά ομόκεντρες σφαίρες για τις αγγελικές ιεραρχίες. Όπως όμως παρατηρεί ο φυσικός Mark Peterson (The American Journal of Physics Vol. 42 No. 12, 1979) η περιγραφή που ακολουθεί στο ποίημα παρουσιάζει τις σφαίρες των αγγέλων να αναδιπλώνονται δημιουργώντας ένα πολυδιαστατικό ημισφαίριο, ενώ αντίστοιχα αναδιπλώνονται οι σφαίρες του Αριστοτελικού κόσμου, με το Πρώτο Κινούν – στο οποίο βρίσκεται ο ποιητής – να λαμβάνει το ρόλο του ισημερινού. Σύμφωνα με τον Peterson, αυτός ο σχηματισμός είναι το ποιητικό αντίστοιχο μιας υπερσφαίρας!

Ο φυσικός τονίζει πως ο Δάντης στο έργο του αντιλαμβάνεται αναλογικά τις Αριστοτελικές και τις ουράνιες σφαίρες, με την καθεμία να περιστρέφεται σε διαφορετική ταχύτητα. Το αποτέλεσμα, υποστηρίζει ο Peterson, θυμίζει οπτικά ένα σχήμα στο οποίο η τρισδιάστατη σφαίρα του Κόσμου αιωρείται σε ένα ανώτατο και ένα κατώτατο σημείο, αλλάζοντας συνεχώς μέγεθος και τρόπο περιστροφής: αυτό δηλαδή που οι σύγχρονοι μαθηματικοί οραματίζονται σαν την προβολή μιας πολυδιάστατης υπερσφαίρας στις τρεις διαστάσεις.

Η περίπτωση του Δάντη, βέβαια, δεν είναι μοναδική. Οι ασχολούμενοι με την Καμπάλα σήμερα είναι σίγουρα εξοικειωμένοι με το Δέντρο της Ζωής, ωστόσο αυτό είναι μία μόνο από τις εναλλακτικές απεικονίσεις του καμπαλιστικού Σύμπαντος. Στην πραγματικότητα, παλιότερα πολλοί καμπαλιστές επέλεγαν να οραματίζονται τα Σεφιρώθ όχι γραμμικά (Yosher) σαν Δέντρο, αλλά με τη μορφή ομόκεντρων, αναδιπλούμενων μεταξύ τους σφαιρών (Iggulim) που εκπορεύονται από το Ain Soph Aur. Αντίστοιχα, τόσο ο νεοπλατωνισμός όσο και πολλές σχολές του Γνωστικισμού, όπως οι Βασιλλείδες, επέλεξαν σφαιρικές απεικονίσεις (Ουρανοί) σαν κοσμολογικά μοντέλα.

Όλα αυτά θυμίζουν τόσο το σχήμα του Δάντη όσο και τη θεωρία του Peterson. Ο συσχετισμός των παραπάνω όμως με την πολυδιαστατική γεωμετρία και την κβαντική Φυσική μας ανοίγει την πόρτα για την εξερεύνηση μιας ιδέας στην οποία έχουν κοινές ρίζες τόσο η δυτική μυστηριακή παράδοση, όσο και η θεωρία Μ.

Είναι ο Κόσμος ένα ολόγραμμα;
Στο έβδομο βιβλίο της Πολιτείας (380 – 360 π.Χ.) ο Πλάτωνας παρουσίασε την περιβόητη αλληγορία του σπηλαίου. Ο φιλόσοφος μας ζητά να οραματιστούμε μια ομάδα ανθρώπων που ζουν αλυσοδεμένοι σε ένα μεγάλο σπήλαιο για όλη τους τη ζωή. Το μόνο που μπορούν να δουν μπροστά τους είναι ένας άδειος τοίχος, πάνω στον οποίο πέφτουν οι σκιές μιας παράστασης που παίζεται πίσω τους, φωτισμένης από μια μεγάλη φωτιά. Σύμφωνα με το φιλόσοφο, αυτό το θολό θέατρο σκιών αποτελεί το σύνολο της ύπαρξης γι αυτούς τους ανθρώπους. Δεν διανοούνται ότι μπορεί να υπάρξει οτιδήποτε πέρα από όσα βλέπουν στον τοίχο. Αν κάποιος δραπετεύσει από το σπήλαιο, θα βιώσει τον αληθινό κόσμο έξω από αυτό, όταν όμως προσπαθήσει να απελευθερώσει τους υπόλοιπους από την πλάνη, θα γνωρίσει τη χλεύη και την περιφρόνησή τους.

Από πολλούς η αλληγορία ερμηνεύεται ως ο καθορισμός της θέσης του φιλόσοφου μέσα στην κοινωνία, σαν αφυπνιστή και απελευθερωτή των «φυλακισμένων», αλλά και σαν σύμβολο της άσβεστης δίψας του ανθρώπου για γνώση. Παρ' όλ' αυτά, εμείς θα μείνουμε στην κεντρική ιδέα του Σπηλαίου, σύμφωνα με την οποία ο κόσμος που ζούμε δεν είναι ο πραγματικός, αλλά σκιές σε έναν τοίχο. Και αυτό γιατί μια παράξενη υπόθεση της σύγχρονης φυσικής υποστηρίζει το ίδιο ακριβώς!

Το 1993, στην προσπάθειά του να ερμηνεύσει το παράδοξο εξαφάνισης της πληροφορίας στις μαύρες τρύπες, ο Ολλανδός φυσικός Gerard t'Hooft διατύπωσε μια ιδιαίτερα τολμηρή πρόταση. Υποστήριξε ότι το σύνολο της πληροφορίας που περιέχεται σε ένα συγκεκριμένο χώρο μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ολόγραμμα που προβάλλεται από τα σύνορα αυτού του χώρου. Οποιοδήποτε φυσικό φαινόμενο παρατηρείται, είναι στην πραγματικότητα η προβολή μιας πληροφορίας αποτυπωμένης σε μια οριακή επιφάνεια που διαθέτει το πολύ ένα βαθμό ελευθερίας ανά μονάδα επιφάνειας Planck.

Η παραπάνω πρόταση, γνωστή σαν ολογραφική αρχή, οδηγεί σε ένα πολύ ενδιαφέρον συμπέρασμα: αν η υπόθεση ισχύει, αυτό σημαίνει πως κάθε τρισδιάστατος χώρος, ακόμη και ολόκληρο το Σύμπαν, είναι στην πραγματικότητα ένα ολόγραμμα. Σκεφτείτε πόσο θυμίζουν όλα αυτά την αλληγορία του Σπηλαίου! Ουσιαστικά, σύμφωνα με την ολογραφική αρχή, όλα όσα βιώνουμε στον κόσμο γύρω μας, ολόκληρη η ζωή μας, δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια εικονική πραγματικότητα, ένα θέατρο σκιών γραμμένο σε κάποιον μεγάλο τοίχο στα άκρα του Σύμπαντος που ζούμε.

Αυτό βέβαια γεννάει και το ακόλουθο ερώτημα: αν όντως οι ζωές μας είναι μια παράσταση, σε τι χαρτί γράφεται το σενάριο; Η θεωρία Μ, για την οποία η ολογραφική αρχή αποτελεί θεμελιώδες συστατικό, έχει την απάντηση: στις ανώτερες διαστάσεις! Για τους φυσικούς που μελετούν τις χορδές, ουσιαστικά εμείς είμαστε οι σκιές στον τοίχο. Ο αληθινός κόσμος είναι στην πραγματικότητα ένας μεγαλύτερος πολυδιαστατικός χωροχρόνος, και η τετραδιάστατη αντίληψή μας (θεωρώντας τον χρόνο σαν τέταρτη διάσταση) είναι το όριο ή ο τοίχος του Σπηλαίου. Προσπαθώντας να μετακινηθούμε μακριά από τον τοίχο εισερχόμαστε σε μια νέα διάσταση του χώρου, μια πέμπτη διάσταση, ή μια τέταρτη αν δεν λάβουμε υπόψη μας το χρόνο.
Τα μυστήρια των ανώτερων διαστάσεων όμως δεν σταματούν εδώ...


Η μεταφυσική των Ανώτερων Διαστάσεων
Εξερευνώντας τη γεωμετρία των ανώτερων διαστάσεων στο βιβλίο του Geometry, Relativity and the Fourth Dimension (1977), ο μαθηματικός Rudolf Rucker πρότεινε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα θεωρία: πως το περιβόητο αστρικό πεδίο είναι στην πραγματικότητα η τέταρτη χωρική διάσταση! Σύμφωνα με το συγγραφέα, τα μαθηματικά υποδεικνύουν πως είμαστε στην πραγματικότητα 4D-όντα, και πως με διαδικασίες όπως η αστρική προβολή και τα διαυγή όνειρα βιώνουμε τον πραγματικό κόσμο των ανώτερων διαστάσεων.

Ο Rucker, βέβαια, δεν προχώρησε περισσότερο στην υπόθεσή του. Ωστόσο αυτό δεν σταμάτησε εκείνους τους εραστές του απόκρυφου που ταυτόχρονα έδειχναν ενδιαφέρον προς τις θετικές επιστήμες! Έτσι, μέσα από πολύπλοκες εξισώσεις και καινοτόμες ιδέες, ο «πατέρας» της Χαοτικής Μαγείας αλλά και θεωρητικός φυσικός Peter J. Carroll δίνει στο έργο του Psybermagick (1995), και αργότερα στο Apophenion: A Chaos Magic Paradigm (2008), ένα μοντέλο πολλαπλών διαστάσεων, τόσο για τον υλικό κόσμο όσο και για αυτό που οι μάγοι αποκαλούν «αστρικό». Αλλά και οι Dolores Ashcroft-Nowicki και James Herbert Brennan (Η Μαγική Χρήση της Σκέψης, Αρχέτυπο 2008) επιλέγουν να συνδέσουν τα πολυδιαστατικά μαθηματικά με τις αστρικές αισθήσεις του ανθρώπου, καθώς και με τη δημιουργία και τη διαχείριση των σκεπτομορφών.

Κατά πόσο όμως ισχύουν αυτοί οι συσχετισμοί; Απλά σκεφτείτε για λίγο τις δυνατότητες που, θεωρητικά, θα είχε κάποιος που διαχειρίζεται τις ανώτερες διαστάσεις. Φέρτε στο νου σας τη σφαίρα από το Flatland του Edwin Abbott που, στον δισδιάστατο κόσμο της επιπεδοχώρας, μπορούσε να υπερβεί τους τοίχους και να ληστεύει χρηματοκιβώτια χωρίς καν να τα ανοίγει. Θυμηθείτε τον Γουώλτερ Γκίλμαν και την Κέζια Μέησον από τα Όνειρα στο Σπίτι της Μάγισσας του Χ.Φ. Λάβκραφτ οι οποίοι, έχοντας κατανοήσει σε βάθος τη φύση των γωνιών και των ανώτερων διαστάσεων, μπορούσαν να κινούνται στο χωροχρόνο και να ταξιδεύουν με τρόπους αδύνατους για το υλικό σώμα. Και μετά συγκρίνετε τα παραπάνω με τις εμπειρίες όσων έχουν επιτύχει αστρικό ταξίδι ή διαυγές όνειρο. Θα διαπιστώσετε πως οι ομοιότητες είναι πάρα πολλές.

Προσέξτε όμως και το εξής: όπως παρατηρούν οι Ashcroft-Nowicki και Brennan αλλά και ο Donald Tyson (Αστρική Προβολή, Αρχέτυπο 2008), η απτή πραγματικότητα που βιώνουμε είναι ένα προβολικό όραμα κατασκευασμένο από το νου, που η αληθινή του φύση είναι το περιβόητο «πεδίο της φαντασίας», το «συλλογικό ασυνείδητο» του Καρλ Γιουνγκ ή, πολύ απλά, το «αστρικό πεδίο». Την ίδια ιδέα όμως, όπως είδαμε ήδη, παρουσιάζει και η θεωρία Μ με την ολογραφική αρχή, εμπλέκοντας τις ανώτερες διαστάσεις! Ίσως, λοιπόν, αυτό που αποκαλούμε «αστρική προβολή» να είναι όντως ένα πέρασμα σε μια συνειδησιακή κατάσταση στην οποία μπορούμε να βιώσουμε και να διαχειριστούμε τις διαστάσεις που δεν μπορούμε να δούμε υλικά.

Η μαγική θεώρηση των ανώτερων διαστάσεων βέβαια δεν είναι κάτι πρόσφατο. Ήδη από τo 1889, λίγα χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση του Hinton, o Oliver Lodge, φυσικός και πρόεδρος της Βρετανικής Εταιρίας Ψυχικών Ερευνών είχε παρατηρήσει πως η νεοεμφανιζόμενη τότε πολυδιαστατική θεώρηση του κόσμου ίσως είναι το κλειδί για την ερμηνεία πολλών πνευματιστικών φαινομένων. Και το θέμα δεν ξέφυγε ούτε από την προσοχή των μεγάλων μορφών του δυτικού εσωτερισμού της εποχής.

Έτσι, τα μυστήρια της Τέταρτης Διάστασης του χώρου απασχόλησαν τόσο τον Peter Ouspensky της Τέταρτης Οδού (Tertium Organum, 1912) όσο και τον ιδρυτή της Ανθρωποσοφίας, Rudolf Steiner (The Fourth Dimension: Sacred Geometry, Alchemy and Mathematics, 1925). Η τέταρτη διάσταση αποτέλεσε το όχημα αυτών των δύο μεγάλων δασκάλων για την ανάπτυξη ποικίλων φιλοσοφικών και μεταφυσικών ιδεών, τόσο για την ερμηνεία του Μαγικού Έργου όσο και για τη φύση της πραγματικότητας. Με τις ανώτερες διαστάσεις όμως ασχολήθηκε και ο περιβόητος Άλιστερ Κρόουλυ, μέσα από το αλληγορικό μυθιστόρημά του, Moonchild (1917), ενώ το 1947 ο ιδρυτής του τάγματος των Χτιστών του Αδύτου, Paul Foster Case, παρουσίασε για πρώτη φορά μια ριζοσπαστική θεωρία σύμφωνα με την οποία η πραγματική διάταξη των γραμμάτων στο καμπαλιστικό Sepher Yetzirah δεν είναι αυτή του Δέντρου της Ζωής, αλλά αυτή του πολυδιαστατικού Κύβου του Χώρου!
Όλοι οι παραπάνω μάλιστα χρησιμοποίησαν το έργο του Hinton και τον υπερκύβο Tesseract σαν βάση για τα έργα τους. Η προσέγγισή τους βέβαια παρέμεινε, σε μεγάλο βαθμό, θεωρητική. Καθώς όμως οι δεκαετίες περνούσαν, και με την εμφάνιση της Χαοτικής Μαγείας και άλλων σχολών εσωτερικής σκέψης που έδιναν έμφαση στην καινοτομία και την εφευρετικότητα, η θεωρία έγινε σύντομα πράξη...


Εισαγωγή στην Πολυδιαστατική Μαγεία
Στο διήγημα του Χ.Φ. Λάβκραφτ, Ο Στοιχειωτής του Σκοταδιού (1935), κεντρικό ρόλο διαδραματίζει ένα παράξενο αντικείμενο, γνωστό σαν Αστραφτερό Τραπεζόεδρο. Τα μέλη της μυστηριώδους Εκκλησίας της Αστρικής Σοφίας χρησιμοποιούσαν αυτό το προκατακλυσμιαίο κατασκεύασμα σαν ένα παράθυρο στο χωροχρόνο και σαν μέσο επίκλησης του Νυαρλαθοτέπ. Ο Λάβκραφτ περιγράφει το αντικείμενο σαν ένα ακανόνιστο γεωμετρικό στερεό με παράξενες, μη-Ευκλείδιες γωνίες, του οποίου οι πρισματικές όψεις είναι ικανές να ανοίξουν πύλες προς τις ανώτερες διαστάσεις και τους παράξενους και φριχτούς κόσμους των Μεγάλων Παλαιών, αλλά και να φέρουν την τρέλα σε όποιον κάνει το λάθος να εστιάσει το βλέμμα του σε αυτές.

Το Τραπεζόεδρο του Λάβκραφτ δεν είναι το μόνο παράδειγμα τέτοιου αντικειμένου στη λογοτεχνία, φυσικά. Αντίστοιχο ρόλο διαδραματίζουν ο μυστηριώδης Κύβος του Λεμαρσάν (Mystery τ. 49) στο The Hellbound Heart του Clive Barker, αλλά και ο εξηκοντάλιθος Ixaxaar από τη Νουβέλα της Μαύρης Σφραγίδας του Άρθουρ Μάχεν, το λατρευτικό αντικείμενο μιας εξαφανισμένης φυλής ανώτερων όντων. Αλλά και η μαγική παράδοση μας παρουσιάζει ανάλογα παραδείγματα, όπως τον περιβόητο Κύβο του αρχάγγελου Μέτατρον, μια γεωμετρική προβολή των Πλατωνικών Στερεών που πιστεύεται ότι κρύβει μέσα στην ιερή γεωμετρία του το μυστικό για την άνοδο στα πλάνα και το όραμα του Θρόνου του Θεού (βλ. Παράδοση Μέρκαμπα).

Κατά καιρούς, λοιπόν, διάφορες μαγικές σέκτες και ομάδες έχουν αναπτύξει μεθόδους για να επιτύχουν το αποτέλεσμα αυτών των αντικειμένων και να ανοίξουν ένα δίαυλο επικοινωνίας με τις ανώτερες διαστάσεις και την Άλλη Πλευρά. Μια από τις πρώτες προσπάθειες ήταν αυτή του Ebony Anpu (Charles Reese) και της Θελημικής ομάδας Hawk & Jackal, ο οποίος επινόησε μια μέθοδο εργασίας ατραπού (pathworking) έχοντας σαν βάση τον τετραδιάστατο κύβο του Hinton, τα Ταρώ του Θωθ του Κρόουλυ και, φυσικά, την κυβική οπτική για το Sepher Yetzirah.

Σύμφωνα με τον Anpu, η εξάσκηση αυτής της πολυδιαστατικής εργασίας επιτρέπει στο μύστη να βιώσει τη ζωή σε παράλληλα σύμπαντα και ανώτερες διαστατικές καταστάσεις αλλά και να μεταφερθεί ίσως σε αυτές! Πολλές από τις μαρτυρίες της Hawk & Jackal για το τυπικό, βέβαια, είναι σίγουρα υπερβολικές (όπως ο ισχυρισμός ενός μέλους ότι γλίτωσε από ένα τροχαίο δυστύχημα με το να μεταφέρει, μέσω του τυπικού, το σώμα του από το αυτοκίνητο πίσω στο διαμέρισμά του) και πρέπει να εξετάζονται με επιφύλαξη. Ωστόσο, η μέθοδος δεν χάνει το ενδιαφέρον της. Όπως τονίζει ο Anpu, η χρήση του υπερκύβου στο τυπικό επιτρέπει στο νου να ανοιχθεί σε νέες συνειδησιακές καταστάσεις, να εξερευνήσει το σύμπαν των γωνιών και της γεωμετρίας των Πλατωνικών Στερεών και να βιώσει οράματα από τους κόσμους των ανώτερων διαστάσεων.

Περισσότερα στοιχεία για τη ζωή και το έργο του Ebony Anpu μπορείτε να βρείτε στο Necronomicon του Γιώργου Ιωαννίδη (Αρχέτυπο, 2008). Στο μεταξύ, ο Michael Bertiaux της La Couleuvre Noire είχε ήδη αναπτύξει και παρουσιάσει έναν αντίστοιχο πολυδιαστατικό κύβο, γνωστό σαν Σύμβολο της Απελευθέρωσης. Σε αντίθεση, όμως, με τους πομπώδεις ισχυρισμούς της Hawk & Jackal, ο Bertiaux παρουσιάζει το δικό του τελετουργικό σαν έναν αντινόμιο καμπαλιστικό χάρτη του Σύμπαντος: έχοντας ως βάση θεωρίες που ο ίδιος αποκαλεί «Μαατική Φυσική», ο μάγος από το Seattle ουσιαστικά επινοεί ένα μέσο για το μαγικό συντονισμό με το, αμφιλεγόμενο από πολλούς «ορθόδοξους» Θελημίτες, Ρεύμα της Μάατ, προσδίδοντάς δηλαδή στο Tesseract ένα ρόλο πολύ παρόμοιο με αυτόν του Κύβου του Μέτατρον.


To άνοιγμα του Τραπεζόεδρου
Αυτές φυσικά δεν είναι οι μοναδικές περιπτώσεις μαγικής εφαρμογής του Υπερκύβου, για τις οποίες θα χρειαζόταν ένα ολόκληρο βιβλίο. Ωστόσο, από τα δύο παραπάνω παραδείγματα φαίνεται ολοκάθαρα η ομοιότητα της πρακτικής με το Αστραφτερό Τραπεζόεδρο της Μυθολογίας Κθούλου. Έτσι, έχουν δημιουργηθεί πολλές εκδοχές τέτοιων εργασιών με υπόβαθρο βασισμένο στο λαβκραφτικό έργο. Ο ίδιος ο Bertiaux εφαρμόζει τον Κύβο του σε εργασίες μέσα στα πλαίσια της ιδιαίτερης προσέγγισής του στο φαινόμενο Νεκρονομικόν. Ο πατέρας της Τυφώνειας Παράδοσης, Kenneth Grant, έντονα επηρεασμένος από τη La Couleuvre Noire, αφιερώνει επίσης μεγάλο μέρος του ογκώδους έργου του στην πολυδιαστατική φύση των Μεγάλων Παλαιών. Σε πιο πρακτικά ζητήματα, τέλος, το αγγλικό Nu-Isis Group χρησιμοποιεί τον οραματισμό του Tesseract σαν πύλη στις επικλήσεις του προς τον Γιογκ-Σοθώθ, ενώ και ο Γιώργος Ιωαννίδης παρουσιάζει στο βιβλίο του μια αντίστοιχη εργασία, βασισμένη εν μέρει στο τυπικό του Ebony Anpu αλλά με υπόβαθρο προερχόμενο από τη Μυθολογία Κθούλου.
Όλα αυτά επιβεβαιώνουν περίτρανα τον ισχυρισμό του Langford: το έργο του Hinton ουσιαστικά έχει λειτουργήσει σαν ένα ιδιόμορφο γριμόριο, δίνοντας τα μέσα για τη δημιουργία και τη χρήση των παραπάνω τεχνικών, αλλά και για τη μαγική εργασία στα πλαίσια του λαβκραφτικού έργου. Αυτοί που θα επιλέξουν να ασχοληθούν πρακτικά με τη μαγεία των διαστάσεων θα πρέπει να μελετήσουν προσεκτικά τόσο τα έργα των παραπάνω μάγων, όσο και την ίδια την έννοια και τη φύση των ανώτερων διαστάσεων, μέσα από έργα όπως αυτά των Hinton και Rucker.
Προσοχή όμως! Όπως προειδοποιούν όλοι όσοι δουλεύουν πάνω στη μαγεία του υπερκύβου, εργασίες αυτού του είδους προκαλούν δραματικές αλλαγές στη συνειδησιακή κατάσταση του ατόμου. Η έκθεση του νου στις ανώτερες διαστάσεις ανοίγει βίαια τις πύλες για μια συνάντηση με τη Σκιά του, η οποία μπορεί να σημάνει την αρχή μιας αλχημικής πορείας προς την γιουνγκική εξατομίκευση, η οποία δεν θα διαφέρει και πολύ από την υψηλή Θεουργία. Μπορεί όμως και να παγιδεύσει μια εύθραυστη προσωπικότητα ή έναν ευκαιριακό αναζητητή σε ένα συνεχές Nigredo φόβου και τρέλας, ακριβώς όπως το Αστραφτερό Τραπεζόεδρο παγίδευσε όσους κοίταξαν μέσα του.
Πρακτικές αυτού του είδους, λοιπόν, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επιχειρούνται ασυλλόγιστα. Εκείνοι, πάντως, που νιώθουν αρκετά σίγουροι ώστε να ασχοληθούν προσεκτικά, σοβαρά και επιμελώς με το ζήτημα, θα δουν να ανοίγεται μπροστά τους ένας νέος, άγνωστος και τρομακτικός μα συνάμα συναρπαστικός κόσμος. Και – ποιος ξέρει; – ίσως κατορθώσουν να βρουν το δρόμο προς τον ύστατο στόχο της λαβκραφτικής μαγείας: το πυρηνικό κέντρο του Χάους και τον θρόνο του Άζαθωθ...


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Abbott, E.A., Flatland: A Romance of Many Dimensions. Dover Publications Inc., 2007
Armstrong, M.A., Basic Topology. Springer, 2000
Ashcroft-Nowicki, D., Brennan, J.H., Η Μαγική Χρήση της Σκέψης. Αρχέτυπο, 2008
Barker, C., The Hellbound Heart. Harper Torch, 1991
Bertiaux, M., The Voudon-Gnostic Workbook. Magickal Childe Inc., 1988
Carroll, P.J., Psybermagick: Advanced Ideas in Chaos Magick. New Falcon, 2000
Crowley, A., Moonchild. Weiser Books, 1972
Dante, The Divine Comedy of Dante Aligheri. Pennsylvania State University, 1998
Drob, S.L., Iggulim and Yosher: the Kabbalistic Theory of “Circles” and “Lines”. The New Kabbalah. Retrieved April, 2013. url: http://www.newkabbalah.com/iggul.html
Frater T.S., Ye Rite to Calle Yogge-Sothothe. Celephais Press, 2003
Grant, K. Cults of the Shadow. Frederic Muller, 1975
Hawking, S.W., M-Theory, the Theory Formerly Known as Strings. The Stephen Hawking Centre for Theoretical Cosmology. Retrieved April, 2013.
url: http://www.ctc.cam.ac.uk/outreach/origins/quantum_cosmology_four.php
Hawking, S.W., The Holographic Principle and M-theory. The Stephen Hawking Centre for Theoretical Cosmology. Retrieved April, 2013.
url: http://www.ctc.cam.ac.uk/outreach/origins/quantum_cosmology_five.php
Hinton, C.H., The Fourth Dimension. Celephais Press, 2004
Hull, T., H.P. Lovecraft: a Horror in Higher Dimensions, Math Horizons, Vol. 13 No. 3 (Feb. 2006), pp. 10-12
Hulse, D.A., New Dimensions for the Cube of Space. Samuel Weiser, 2000
Ιωαννίδης, Γ., Necronomicon. Αρχέτυπο, 2008
Ιωαννίδης, Γ., Necronomicon: Το Μονοπάτι του Μαύρου Θεού. Αρχέτυπο, 2011
Ιωαννίδης, Γ., Υπάρχει ο Κυβόλιθος του Λεμαρσάν;. Mystery τ. 49, Φεβρουάριος 2009
Kaplan, A., Sepher Yetzirah. Weiser Books, 1997
Langford, D., Curiosities: The Fourth Dimension, by C. Howard Hinton (Review). Fantasy & Science Fiction, January 2001
Langford, D., Unspeakable Horrors. Fortean Times No. 95, Feb. 1997
Lodge, O., F.R.S., A Record of Observations of Certain Phenomena in Trance – Part 1. Proceedings of the Society for Psychical Research Vol. 6 (1889-90), p. 443
Lovecraft, H.P., Supernatural Horror in Literature. Courier Dover Publications, 1975
Lovecraft, H.P., The Call of Cthulhu and Other Weird Stories. Penguin Classics, 2002
Lovecraft, H.P., The Thing on the Doorstep and Other Weird Stories. Penguin Classics, 2005
Lovecraft, H.P., The Dreams in the Witch-House and Other Weird Stories. Penguin Classics, 2005
Machen, A., The Three Impostors. Project Gutenberg of Australia, 2003
Μπαλτούμας, Φ., Τα Παράξενα Μαθηματικά του Λάβκραφτ. Mystery τ. 89, Μάρτιος 2013
Ouspensky, P.D., Tertium Organum. Cosimo Classics, 2005
Πλάτων, Πολιτεία. Εκδόσεις Πόλις, 2001
Peterson, M.A., Dante and the 3-Sphere. American Journal of Physics 47 (12), Dec. 1979
Reese, C.L. (Ebony Anpu), Multidimensional Magick. Cabal of the Hawk and Jackal, 1997
Rucker, R., Geometry, Relativity and the Fourth Dimension. Dover Publications Inc., 1977
Rucker, R., The Fourth Dimension: A Guided Tour of the Higher Universes. Mariner Books, 1985
Steiner, R., The Fourth Dimension: Sacred Geometry, Alchemy and Mathematics. Anthroposophic Press, 2001
Susskind, L., The World as a Hologram. Journal of Mathematical Physics 36 (11), 6377-6396, 1995
't Hooft, G., Dimensional Reduction in Quantum Gravity. Institute for Theoretical Physics, Utrecht University, Oct. 1993
Tyson, D., Αστρική Προβολή. Αρχέτυπο, 2008
Webb, S., Out of this World: Colliding Universes, Branes, Strings and Other Wild Ideas of Modern Physics. Copernicus Books, Springer Science, 2004
Wetzel, J., The Forgotten Ones: Remaping Lovecraftian Myth. Kaos Magick Journal Vol. 2, No. 1, Spring Edition 1999

Αναδημοσίευση από: http://thecuriosityofcat.blogspot.gr/2014/01/blog-post_1947.html

« Είθε να...» - Αρχαία Ελληνική Προσευχή

«Είθε να μην είμαι εχθρός κανενός
και είθε να είμαι φίλος του αιώνιου και του μόνιμου.

Είθε να μην καυγαδίσω ποτέ με τους προσφιλείς μου.
Και αν γίνει αυτό, είθε να συμφιλιωθώ σύντομα μαζί τους.

Είθε να μην θέλω το κακό κανενός.
Εάν κάποιος θέλει το δικό μου,
είθε να ξεφύγω σώος και χωρίς να χρειαστεί να τον πληγώσω.

Είθε να αγαπώ, να επιθυμώ και να επιτυγχάνω μόνο ό,τι είναι καλό.
Είθε να εύχομαι να ευτυχούν όλοι και να μην ζηλεύω κανέναν.
Είθε να μην χαρώ ποτέ για τη δυστυχία κάποιου που με έβλαψε.
Όταν είπα ή έκανα κάτι κακό,
είθε να μην περιμένω να με επιπλήξουν οι άλλοι,
αλλά πάντα να επιπλήττω τον εαυτό μου ώσπου να επανορθώσω.

Είθε να μην κερδίσω νίκη που να βλάπτει είτε εμένα είτε τον αντίπαλό μου.
Είθε να συμφιλιώνω φίλους που βρέθηκαν σε διαμάχη.
Είθε, όσο είναι δυνατό, να δίνω κάθε απαιτούμενη βοήθεια
στους φίλους μου και σε όλους όσους τη χρειάζονται.

Είθε να μην εγκαταλείψω κανένα φίλο που κινδυνεύει.

Όταν επισκέπτομαι όσους υποφέρουν είθε να είμαι σε θέση
με ευγενικά και θεραπευτικά λόγια να απαλύνω τον πόνο τους.

Είθε να σέβομαι τον εαυτό μου.
Είθε να κρατώ δαμασμένο εκείνο που μαίνεται μέσα μου.

Είθε να συνηθίσω να είμαι ευγενής και ποτέ να μην εκνευρίζομαι
με τους ανθρώπους λόγω των περιστάσεων.

Είθε ποτέ να μην σχολιάζω ποιος είναι κακός και τι κακά πράγματα έχει κάνει, παρά να γνωρίζω καλούς ανθρώπους και να ακολουθώ τα βήματά τους»

Την παραπάνω αρχαιοελληνική προσευχή, διέσωσε ο Στοβαίος (5ος μ.Χ.)
http://el.wikipedia.org/wiki/Στοβαίος

Χόρχε Μπουκάι - Η Πρώτη Αλήθεια

Αυτό που είναι, είναι.
Η πραγματικότητα δεν είναι όπως με συμφέρει εμένα να είναι.
Δεν είναι όπως θα έπρεπε να είναι.
Δεν είναι όπως μου είπαν ότι θα είναι.
Δεν είναι όπως ήταν.
Η πραγματικότητα γύρω μου είναι όπως είναι.
Η αλλαγή μπορεί να έρθει μόνο όταν έχουμε συναίσθηση της παρούσας κατάστασης.
Εγώ είμαι αυτός που είμαι.
Δεν είμαι αυτός που θα ήθελα να είμαι.
Δεν είμαι αυτός που θα έπρεπε να είμαι.
Δεν είμαι αυτός που η μαμά μου θα ήθελε να είμαι.
Δεν είμαι καν αυτός που ήμουν.
Είμαι αυτός που είμαι.
Όλες οι νευρώσεις ξεκινούν από τη στιγμή που προσπαθούμε να είμαστε αυτό που δεν είμαστε.
Εσύ είσαι όπως είσαι.
Εσύ δεν είσαι όπως χρειάζομαι να είσαι.
Εσύ δεν είσαι όπως ήσουν.
Εσύ δεν είσαι όπως συμφέρει εμένα να είσαι.
Εσύ δεν είσαι όπως θέλω εγώ να είσαι.
Εσύ είσαι όπως είσαι.
 
Ο ορισμός μιας ώριμης και αληθινής σχέσης είναι η ανιδιοτελή προσπάθεια να δημιουργείς χώρο στον άλλον, ώστε να μπορεί να είναι όπως είναι.

Ή Ελευθερία ή Ησυχία

 

Ή Ελευθερία ή Ησυχία

πρέπει να διαλέξετε
Ή θα είσαστε ελεύθεροι ή θα είσαστε ήσυχοι
και τα δυο μαζί δεν γίνονται

Θουκυδίδης μνημονευμένος απ' τον Κορνήλιο Καστοριάδη

H Μυστηριακή Επίκλησης του Ελληνικού Αλφαβήτου

ΑΛ ΦΑ, ΒΗ ΤΑ ΓΑ!

ΑΜΑ ΔΕ ΕΛ ΤΑ ΕΨ ΙΛΩΝ.

ΣΤΗ ΙΓΜΑ (ΙΝΑ) ΖΗ ΤΑ,

Η ΤΑ, ΘΗ ΤΑ ΙΩΤΑ

ΚΑΤΑ ΠΑΛΛΑΝ ΔΑ.

(ΙΝΑ) ΜΗ ΝΥΞ Η,

Ο ΜΙΚΡΟΝ (ΕΣΤΙ),

ΠΥΡΟΣ (ΔΕ) ΙΓΜΑ

ΤΑΦΗ ΕΨ ΙΛΩΝ,

ΦΥ(ΟΙ) ΨΥΧΗ,

Ο ΜΕΓΑ (ΕΣΤΙ)

Απόδοση:
Άλ, εσύ που είσαι το Φως, έλα στη Γή!
Κι εσύ Έλ ρίξε τις ακτίνες σου στην ιλύ που ψήνεται
Ας γίνει ένα καταστάλαγμα
για να μπορέσουν τα Εγώ να ζήσουν, να υπάρξουν
και να σταθούν πάνω στην παλλόμενη Γη.
Ας μην επικρατήσει η νύχτα, που είναι το μικρόν,
και κινδυνέψει να ταφεί
το καταστάλαγμα του πυρός μέσα στην αναβράζουσα ιλύ,
και ας αναπτυχθεί η Ψυχή, που είναι το μέγιστο,
το σημαντικότερο όλων!

Πυθίας Γράμματα

 
Τα Δελφικά Παραγγέλματα είναι οι εντολές που άφησαν στους Έλληνες οι σοφοί της Αρχαίας Ελλάδος.  Μια πολύτιμη κληρονομιά γνώσης και σοφίας για τις επερχόμενες γενεές.  Οι αρχαίοι Έλληνες ιερείς δεν έδιναν συμβουλές ούτε άκουγαν τις εξομολογήσεις των πιστών, αλλά ασχολούνταν μόνο με την τέλεση των θυσιών και των άλλων ιεροτελεστιών.

Η ηθική εκπαίδευση και καθοδήγηση των πολιτών ξεκινούσε μεν από τους παιδαγωγούς και παιδοτρίβες της νεαρής ηλικίας, αλλά συνεχιζόταν αργότερα στα μαντεία, τα οποία, εκτός από τις χρησμοδοτήσεις τους για τα μελλούμενα και τις θελήσεις των θεών, έδιναν και ένα πλήθος ηθικών παραγγελμάτων και προτροπών συμβουλευτικού χαρακτήρα για τα προβλήματα της καθημερινής ζωής.  Περίοπτη θέση βέβαια, κατείχε σε όλα αυτά, το διάσημο σε όλο τον κόσμο Μαντείο των Δελφών, του οποίου τα ομώνυμα ηθικά παραγγέλματα είχαν καταγραφεί στους τοίχους του Πρόναου του Ναού του Απόλλωνος, στο υπέρθυρο ή ακόμα και σε διάφορες στήλες που είχαν τοποθετηθεί περιμετρικά στις πλευρές του ναού.

Τα 147 Δελφικά Παραγγέλματα ή Πυθίας Γράμματα, ήταν λιτά αποφθέγματα ελαχίστων λέξεων και ανήκαν στους 7 σοφούς της αρχαιότητας :

Το Θαλή τον Μιλήσιο, τον Πιττακό τον Μυτιληναίο, τον Βία τον Πρηνεύ, το Σόλωνα τον Αθηναίο, τον Κλεόβουλο τον Ρόδιο, τον Περίανδρο τον Κορίνθιο και το Χίλωνα τον Λακεδαιμόνιο.

Στο αέτωμα του ναού δέσποζαν τα τρία σπουδαιότερα Δελφικά Παραγγέλματα, τα οποία εύκολα μπορούσε να διακρίνει ο πλησιάζων επισκέπτης :

- Κάτω αριστερά το ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ (να γνωρίσεις τον εαυτό σου)
- Κάτω δεξιά το ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ (να κάνεις τα πάντα με μέτρο, αποφεύγοντας την υπερβολή)
- Ανάμεσά τους, στη κορυφή, το περίφημο ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ Ε (ή ΕΙ), για το οποίο ο ιερέας των Δελφών Πλούταρχος έγραψε ολόκληρη πραγματεία («Περί του εν Δελφοίς Ε»), προσπαθώντας να ερμηνεύσει την απολεσθείσα σημασία του 

«Εν δε τω προνάω τα εν Δελφοίς γεγραμμένα, έστιν ωφελήματα ανθρώποις»
Παυσανίας 

Ο θαυμασμός των αρχαίων Ελλήνων για τα αναρτημένα αυτά αποφθέγματα στο Μαντείο των Δελφών ήταν τόσο μεγάλος, ώστε ο λυρικός ποιητής Πίνδαρος (522 π.Χ.) θεωρούσε τους επτά σοφούς, γιους του Ήλιου, που με την ακτινοβολία τους φώτιζαν και καθοδηγούσαν τον άνθρωπο στην οδό της αρετής...

Σας παραθέτουμε τα παραγγέλματα αυτά, όπως οι επισκέπτες της αρχαιότητας αντίκριζαν στους Δελφούς :

Έπου θεώ - Ακολούθα τον θεό

Νόμω πείθου - Να πειθαρχείς στο Νόμο

Θεούς σέβου - Να σέβεσαι τους θεούς

Γονείς αίδου - Να σέβεσαι τους γονείς σου

Ηττώ υπέρ δικαίου - Να καταβάλλεσαι για το δίκαιο

Γνώθι μαθών - Γνώρισε αφού μάθεις

Ακούσας νόει - Κατανόησε αφού ακούσεις

Σαυτόν ίσθι - Γνώρισε τον εαυτό σου

Εστίαν τίμα - Να τιμάς την εστία σου

Άρχε σεαυτού - Να κυριαρχείς τον εαυτό σου

Φίλους βοήθει - Να βοηθάς τους φίλους

Θυμού κράτε - Να συγκρατείς το θυμό σου

Όρκω μη χρω - Να μην ορκίζεσαι

Φιλίαν αγάπα - Να αγαπάς τη φιλία

Παιδείας αντέχου - Να προσηλώνεσαι στην εκπαίδευσή σου

Σοφίαν ζήτει - Να αναζητάς τη σοφία

Ψέγε μηδένα - Να μην κατηγορείς κανένα

Επαίνει αρετήν - Να επαινείς την αρετή

Πράττε δίκαια - Να πράττεις δίκαια

Φίλοις ευνόει - Να ευνοείς τους φίλους

Εχθρούς αμύνου - Να προφυλάσσεσαι από τους εχθρούς

Ευγένειαν άσκει - Να είσαι ευγενής

Κακίας απέχου - Να απέχεις από την κακία

Εύφημος ίσθι - Να έχεις καλή φήμη

Άκουε πάντα - Να ακούς τα πάντα

Μηδέν άγαν - Να μην υπερβάλλεις

Χρόνου φείδου - Να μη σπαταλάς το χρόνο

Ύβριν μίσει - Να μισείς την ύβρη

Ικέτας αίδου - Να σέβεσαι τους ικέτες

Υιούς παίδευε - Να εκπαιδεύεις τους γιους σου

Έχων χαρίζου - Όταν έχεις, να χαρίζεις

Δόλον φοβού - Να φοβάσαι το δόλο

Ευλόγει πάντας - Να λες καλά λόγια για όλους

Φιλόσοφος γίνου - Να γίνεις φιλόσοφος

Όσια κρίνε - Να κρίνεις τα όσια

Γνους πράττε - Να πράττεις με επίγνωση

Φόνου απέχου - Να μη φονεύεις

Σοφοίς χρω - Να συναναστρέφεσαι με σοφούς

Ήθος δοκίμαζε - Να επιδοκιμάζεις το ήθος

Υφορώ μηδένα - Να μην είσαι καχύποπτος

Τέχνη χρω - Να ασκείς την Τέχνη

Ευεργεσίας τίμα - Να τιμάς τις ευεργεσίες

Φθόνει μηδενί - Να μη φθονείς κανένα

Ελπίδα αίνει - Να δοξάζεις την ελπίδα

Διαβολήν μίσει - Να μισείς τη διαβολή

Δικαίως κτω - Να αποκτάς δίκαια

Αγαθούς τίμα - Να τιμάς τους αγαθούς

Αισχύνην σέβου - Να σέβεσαι την εντροπή

Ευτυχίαν εύχου - Να εύχεσαι ευτυχία

Εργάσου κτητά - Να κοπιάζεις για πράγματα άξια κτήσης

Έριν μίσει - Να μισείς την έριδα

Όνειδος έχθαιρε - Να εχθρεύεσαι τον χλευασμό

Γλώσσαν ίσχε - Να συγκρατείς τη γλώσσα σου

Ύβριν αμύνου - Να προφυλάσσεσαι από την ύβρη

Κρίνε δίκαια - Να κρίνεις δίκαια

Λέγε ειδώς - Να λες γνωρίζοντας

Βίας μη έχου - Να μην έχεις βία

Ομίλει πράως - Να ομιλείς με πραότητα

Φιλοφρόνει πάσιν - Να είσαι φιλικός με όλους

Γλώττης άρχε - Να κυριαρχείς τη γλώσσα σου

Σεαυτόν ευ ποίει - Να ευεργετείς τον εαυτό σου

Ευπροσήγορος γίνου - Να είσαι ευπροσήγορος

Αποκρίνου εν καιρώ - Να αποκρίνεσαι στον κατάλληλο καιρό

Πόνει μετά δικαίου - Να κοπιάζεις δίκαια

Πράττε αμετανοήτως - Να πράττεις με σιγουριά

Αμαρτάνων μετανόει - Όταν σφάλλεις, να μετανοείς

Οφθαλμού κράτει - Να κυριαρχείς των οφθαλμών σου

Βουλεύου χρήσιμα - Να σκέπτεσαι τα χρήσιμα

Φιλίαν φύλασσε - Να φυλάττεις τη φιλία

Ευγνώμων γίνου - Να είσαι ευγνώμων

Ομόνοιαν δίωκε - Να επιδιώκεις την ομόνοια

Άρρητα μη λέγε - Να μην λες τα άρρητα

Έχθρας διάλυε - Να διαλύεις τις έχθρες

Γήρας προσδέχου - Να αποδέχεσαι το γήρας

Επί ρώμη μη καυχώ - Να μην καυχιέσαι για τη δύναμή σου

Ευφημίαν άσκει - Να επιδιώκεις καλή φήμη

Απέχθειαν φεύγε - Να αποφεύγεις την απέχθεια

Πλούτει δικαίως - Να πλουτίζεις δίκαια

Κακίαν μίσει - Να μισείς την κακία

Μανθάνων μη κάμνε - Να μην κουράζεσαι να μαθαίνεις

Ους τρέφεις αγάπα - Να αγαπάς αυτούς που τρέφεις

Απόντι μη μάχου - Να μην μάχεσαι αυτόν που είναι απών

Πρεσβύτερον αιδού - Να σέβεσαι τους μεγαλύτερους

Νεώτερον δίδασκε - Να διδάσκεις τους νεότερους

Πλούτω απόστει - Να αποστασιοποιείσαι από τον πλούτο

Σεαυτόν αιδού - Να σέβεσαι τον εαυτό σου

Μη άρχε υβρίζων - Να μην κυριαρχείς με αλαζονεία

Προγόνους στεφάνου - Να στεφανώνεις τους προγόνους σου

Θνήσκε υπέρ πατρίδος - Να πεθάνεις για την πατρίδα σου

Επί νεκρώ μη γέλα - Να μην περιγελάς τους νεκρούς

Ατυχούντι συνάχθου - Να συμπάσχεις με το δυστυχή

Τύχη μη πίστευε - Να μην πιστεύεις την τύχη

Τελεύτα άλυπος - Να πεθαίνεις χωρίς λύπη

Πηγή: http://light-of-andromeda.blogspot.gr/2013/02/blog-post_13.html